WARSZAWA
kwiecień/maj 2002

PROJEKT EDUKACYJNY „DRZEWO” Z TRENINGIEM TWÓRCZOŚCI

Koncepcja i opracowanie: Anna Rozalska-Nagy

przy wsparciu zespołu nauczycieli:Sylwia Andruszczyszyn, Iwona Gaj, Danuta Góral, Joanna Tokarzewska, Joanna Witomska, uczestników kursu kwalifikacyjnego „Sztuka” ODN Warszawa 2001/2002

Obszar tematyczny projektu: DRZEWO

Liczba godzin: 22

Czas realizacji: ok. 1 miesiąca

Klasa VI

Blok humanistyczny i przyrodniczy

Cele długoterminowe:

Ukształtowanie postawy twórczej i umiejętności poszukiwań twórczych rozwiązań

Kształcenie umiejętności organizatorskich – zorganizowanie szkolnego Dnia Drzewa z okazji Święta Ziemi

Cele operacyjne:

Uczeń rozpoznaje i nazywa gatunki drzew

Uczeń rozumie i objaśnia rolę drzew w przyrodzie

Uczeń wyszczególnia sposoby wykorzystania drzew

Uczeń rozumie symbolikę drzewa

Uczeń potrafi wymienić utwory literackie, w których pojawiają się drzewa

Uczeń potrafi wymienić utwory muzyczne, w których pojawiają się drzewa

Uczeń układa monolog i dialog drzew

Uczeń tworzy ilustrację ruchową do danego utworu

Uczeń komponuje i wykonuje ilustrację dźwiękową

 

ZADANIA

 

nr

Zadanie i strategia

Rodzaj zadania

metody

przedmiot

czas

1

Uczniowie szukają związku między drzewem i dziejami człowieka (strategia czujności)

problemowe aktywizujące

wywiad analiza

historia religia

2g

2

Uczniowie szukają związku między znaczeniem drzewa i ekologią

problemowe

poszukująca

przyroda

1g

3

Uczeń szuka treści i materiałów do scenariusza (strategia czujności)

problemowe

poszukująca

j.polski

2g

4

Uczeń przedstawia koncepcje przedstawienia (strategia nadmiaru)

twórcze

burza mózgów

j.polski

2g

5

Uczniowie wybierają najlepsze pomysły do scenariusza (strategia wyniku idealnego)

problemowe

pogadanka, prezentacja, dyskusja

j.polski

kółko teatralne

1g

1g

6

Uczniowie pracują nad scenariuszem (strategia zarodka)

twórcze

pogadanka, dyskusja,  praktyczna, drama

j.polski

kółko teatralne

2g

7

Uczniowie tworzą ilustrację muzyczną, dźwiękową i ruchową do poszczególnych sytuacji scenariusza

twórcze, ekspresyjne

burza mózgów, działanie praktyczne, improwizacja

muzyka

1g

8

Uczniowie zgłaszają koncepcje dekoracji i strojów i możliwości ich wykonania (strategia czujności)

twórcze, praktyczne

praca w grupach

Plastyka

technika

2g

9

Uczniowie wykonują dekoracje, stroje

praktyczne

praca w grupach

Plastyka

technika

4g

10

Uczniowie biorą udział w próbach przedstawienia

twórcze, ekspresyjne, praktyczne

gra dydaktyczna

kółko teatralne

4g

 

EWALUACJA

 

Przedmiotem ewaluacji jest przedstawienie „Drzewo” zorganizowane przez klasę w „Dniu Ziemi”. Ocenie podlegają wszystkie elementy przedstawienia: przygotowanie scenariusza z różnych form tekstu scenicznego, scenki pantomimiczne, opracowane formy muzyczne i tło muzyczne, przygotowane stroje i dekoracje, oraz towarzyszące imprezie wystawy tematyczne związane z drzewem i prezentacje najciekawszych rysunków, plansz, plakatów i tekstów, oraz różne inne elementy przygotowawcze i organizacyjne np. akcja informacyjna, zaproszenia, organizacja nagłośnienia, praca dokumentacyjna zespołu gazetki szkolnej i kronikarzy szkolnych.

 

PROPOZYCJE TRENINGU TWÓRCZEGO

Do wyboru i zastosowania jako zadania wprowadzające i pobudzające twórczo

 

nr

temat

Instrukcje dodatkowe

1

Zastosowania zwykłe i niezwykłe - do czego można użyć drzewo?

Nauczyciel objaśnia zadanie. Uczniowie w czasie 5 minut na rozdanych karteczkach wypisują możliwie najwięcej zastosowań, każdyzlicza swe pomysły, następnie są odczytane i omówione kolejne nie powtarzające się pomysły, uczniowie zliczają sobie ilość pomysłów zwykłych i niezwykłych oraz ilość pomysłów całkowicie oryginalnych (u nikogo nie powtarzających się), nauczyciel podkreśla, że osoba mająca najwięcej takich pomysłów jest osobą najbardziej twórczą, klasa porównuje jeszcze ilość pomysłów osób najbardziej twórczych z ilością pomysłów wytworzonych przez całą klasę, nauczyciel podkreśla większe efekty pracy całej klasy)

2

Gdyby „Drzewo” było tematem lekcji:

·         języka polskiego,

·         języka angielskiego,

·         matematyki,

·         historii,

·         geografii,

·         przyrody,

·         plastyki,

·         muzyki,

·         techniki,

·         informatyki,

·         religii,

·         godziny wychowawczej,

·         wychowania fizycznego,

·         lekcji bibliotecznej,

·         wychowania do życia w rodzinie

·         innego przedmiotu oraz zajęć różnych Kół zainteresowań

Uczniowie w małych grupkach opracowują i zapisują:

·         propozycje rozwinięcia tematu na lekcjach poszczególnych przedmiotów,

·         propozycje zadań do wykonania na zajęciach,

·         propozycje prac domowych itp.

Następnie prezentują i omawiają.

Nauczyciel rozdziela tematy proporcjonalnie , np. po 2-3 lub uczniowie losują zestawy kilku przedmiotów.

Następnie nauczyciele wykorzystują pomysły uczniów.

3

Kto ma styczność z drzewem (drzewami)

Uczniowie korzystając z dostarczonych przez nauczyciela spisów zawodów, encyklopedii i internetu lub przeprowadzając wywiady poszukują nazw zawodów związanych z drzewami i dowiadują się, na czym dana praca polega. Szukają związków bliskich i dalekich.

Uczniowie wykonują plansze lub plakaty na ten temat.

4

Skojarzenia drzewa w różnych dziedzinach – drzewo jako ...

 

·         motyw

·         temat

·         treść

·         symbol (znaczenie)

·         znak

·         obiekt (kultu)

itp.

Uczniowie szukają adekwatnych przykładów, objaśniają rolę czy cel zastosowania, tworzą mapę mentalną

baśń – legendy druidów

poezja – fraszka „Na lipę”, opis borów w „Panu Tadeuszu”

przysłowia i mądrości ludowe, dowcipy,

mitologia – Dafne ścigana przez Apolla zamienia się w drzewo laurowe

literatura piękna – opisy przyrody „W pustyni i w puszczy”, „Władca pierścienia”, „Mały Książę”

malarstwo, grafika, fotografia – tematy krajobrazowe, pejzaż w tle

plakat – drzewo znakiem plastycznym

rzeźba – pomnik Chopina pod wierzbą, Bernini: Dafne i Apollo, rzeźby drewniane, płaskorzeźby, drzeworyt

muzyka – piosenki o choince, aria „Szumią jodły na gór szczycie”

film – drzewa w horrorach, animacjach

teatr – drzewa w scenografii, idący las w Makbecie, Grabiec przemieniony w drzewo w „Balladynie”

historia – drzewa genealogiczne rodów królewskich, drzewo – pomnik na Pawiaku

religia – Rajski Ogród, Drzewo wiadomości dobrego i złego, Drzewo życia,  Drzewo Krzyża świętego,

przyroda – drzewa - pomniki przyrody, gatunki z przeszłości - skamieliny, drzewa „rekordziści”: sekwoje, eukaliptusy, drzewo żelazne, kauczukowe, balsa, sandałowe, baobab, kosodrzewina

przemysł – drzewny, papierniczy, meblarski, budowlany, ciesielstwo, przemysł przetwórstwa owoców

rzemiosło – holenderskie chodaki, sapogi, snycerstwo, pamiątkarstwo, świątkarstwo

rolnictwo – sadownictwo, szkółkarstwo

ekologia – ...drzewa płucami Ziemi...

informatyka – drzewo katalogowe

gotowanie – ciasto sękacz

tradycje – choinka Wigilijna, drzewko szczęścia, święte drzewo, Gaik, sadzenie drzew na urodziny potomka, aleje prowadzące do dworu, hodowanie drzewek bonsai

5

Dopowiedzenia – Gdyby drzewo mogło mówić, powiedziałoby ludziom, że...

Gdyby drzewo miało pamięć i żyło np. w  Gnieźnie od 966r, powiedziałoby nam, że...

Uczniowie piszą krótką wypowiedź, następnie interpretują.

6

Wyobraź sobie, że jesteś  drzewem – narysuj siebie

Pomyśl, kim jesteś. Gdybyś zmienił się w drzewo, to nadal byłbyś sobą. Jaki byłby twój wygląd?

Wersja szersza – narysuj siebie jako drzewo, jako zwierzę i jako maszynę.

7

Wyobraź sobie, że jesteś drzewem – napisz swój życiorys (pamiętnik)

Praca pisemna pt. „Mój życiorys”, „Mój pamiętnik”. Chętni odczytują. Najciekawsze prace warto opublikować w szkolnej gazetce.

8

Wyobraź sobie, że jesteś  drzewem – napisz swoją skargę w imieniu wszystkich drzew na złe traktowanie przez ludzi

Opracowanie formy skargi, zażalenia, mowy oskarżycielskiej z wykorzystaniem  wiedzy przyrodniczej

Uczniowie piszą i interpretują

9

Wyobraź sobie, że jesteś  drzewem – napisz prośbę o ułaskawienie

Opracowanie formy podania w określonej sprawie z wykorzystaniem  wiedzy przyrodniczej

10

Wyobraź sobie, że jesteś  drzewem – ułóż podziękowanie dla ludzi

Opracowanie formy listu pochwalnego, dziękczynnego lub toastu na określony temat z wykorzystaniem wiedzy przyrodniczej, albo zaprojektowanie Dyplomu

11

Wyobraź sobie, że jesteś  drzewem – królem natury – opowiedz o swoich rządach

Opracowanie formy przemówienia - mowy intronizacyjnej króla, expose premiera, pierwszego wystąpienia prezydenta itp. z wykorzystaniem  wiedzy przyrodniczej

12

Narysuj drzewo i przekształć tak, aby pełniło funkcję domu (lub inną), nadaj drzewu cechy funkcji określonej w temacie

Przykładowe funkcje: statek, wehikuł czasu, opiekun, uzdrowiciel, Bóg, przyjaciel, król, strażnik natury, nauczyciel historii, żywiciel...( *słowa przygotowuje nauczyciel, uczniowie rysują ten sam temat lub różne)( *inna wersja – narysuj 3 lub 4 obrazki kolejnych przekształceń czyli transformacji drzewa w zupełnie inną rzecz)

13

Metaforyzacja  -

Drzewo jest jak...(człowiek, maszyna, książka, fabryka, lustro, chleb, matka, sumienie,  lub

Drzewo jest (czymś) lub

Co wspólnego ma drzewo i ...

- Stwórz obraz słowny.

Uczniowie losują wyrazy i tworzą dalekie skojarzenia z drzewem, (kilkuzdaniowy obraz słowny) – (*słowa przygotowuje nauczyciel albo *uczniowie piszą dowolne wyrazy na karteczkach, wrzucają do kapelusza a potem kolejno losują i przedstawiają swoją wizję albo po jednym słowie, a klasa wspólnie tworzy przez kilka minut metaforę tego słowa w połączeniu z drzewem albo *nauczyciel losuje po 1, potem 2 i 3 słowa i klasa wspólnie szuka metafory łączącej je z drzewem)

14

Personifikacja – Drzewo czuje, myśli, cierpi... – ćwiczenie wyrażania uczuć

Drzewo radości, drzewo smutku, drzewo samotności, drzewo nieśmiałości, drzewo kłótni, drzewo zła, drzewo przyjaźni, drzewo rozpaczy, drzewo delikatności itd.(zabawy, dobroci, miłości, nienawiści, cierpienia, wstydu, zagubienia, pocieszenia, niewinności, szczodrości, gniewu) – tworzenie rysunków.

15

Personifikacja – Drzewo czuje, myśli, cierpi... – ćwiczenie wyrażania uczuć

j.w.

– tworzenie scenek pantomimicznych albo rysowanie krótkich historyjek komiksowych.

16

Jestem drzewem – rosnę, kwitnę, walczę z wiatrem, burzą, usycham, umieram – scenka ruchowo-mimiczna

Poszczególni uczniowie wybierają sytuację z listy, kolejno pokazują (odgrywają) tę sytuację gestami, mimiką, ruchem ciała, bez słów. (klasa może też odgadywać sens scenki). Nauczyciel filmuje występujących.

17

Jestem drzewem – rosnę, kwitnę, walczę z wiatrem, burzą,  usycham, umieram – scenka muzyczno-ruchowa

Grupy uczniów opracowują krótką scenkę ruchową z tłem muzycznym z dźwięków alternatywnych wytworzonych za pomocą przypadkowo dostępnych materiałów. Poszczególne wystąpienia nauczyciel nagrywa (przynajmniej efekty dźwiękowe), następnie odtwarzane nagrania są omawiane.

18

Jestem dziwnym drzewem – ćwiczenie ekspresji ruchowej ilustrującej dziwnosłowa

Nauczyciel rozdaje propozycje dziwnosłów określających drzewa np.:

skrętopień wyniosły, korzenius grandus, koronus zwisłos, dębokost szponiasty, brzozidło drżawe, koronus koronarus bumblas, wierzbosmutas schyłkus, szumowiąz wstrząśliwy, grdykawiec żylastolistny, grubopienius pękatus itp.

Uczniowie po zastanowieniu demonstrują ilustracje ruchowe do wybranego określenia. Nauczyciel filmuje i j.w.

19

Jestem drzewem i czuję: (wybrane określenia emocji) – przerażenie, smutek, oczekiwanie, radość

Uczniowie dopasowują określone emocje do fragmentów utworów muzycznych przygotowanych przez nauczyciela i opracowują scenkę pantomimiczną

 


autor: Anna Rozalska

do strony głównej